SAATLERİ AYARLAMA ENSİTÜSÜ

BURADASIN
45704

SAATLERİ AYARLAMA ENSİTÜSÜ

 

Bir iki kere elime aldığım ancak ilk bölümlerinden sıkılarak bıraktığım bir kitap. Gerçi ilk etapta olay ve şahısları ayırt etmede biraz sabır gerektiren eserin, yoğun bir dönemime denk geldiğini belirtip esere haksızlık etmeyelim.  Olgun ve okunması gereken bir eser olduğu düşüncesiyle son sayfayı tamamlarken ilginç ve esprili sahneler in tat bıraktığını söyleyebilirim.

Ahmet Hamdi TANPINAR…  Gerçekten son dönem edebiyatımızın en usta isimlerinden… Romanda olduğu kadar şiirleriyle de takdir ve ilgi toplayan eserlerin sahibi. Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı çalışma, Türk edebiyatının en güçlü ve başarılı başyapıtları arasında kabul ediliyor.

Roman “Büyük Ümitler, Küçük Hakikatler, Sabaha Doğru ve Her Mevsimin Bir Sonu Vardır” adlı dört bölümden oluşuyor.  Tanzimat’tan Meşrutiyet’e ve Cumhuriyetin ilk dönemlerini de içine alan bir hayat hikâyesi işlenmiş. Dönemin çoğu eserinde olduğu gibi toplumdaki batı taklitçiliği ve hayranlığı ele alınarak hicivli bir dille eleştirilmiştir. İki medeniyet arasında bocalayan ve kültür ve yaşayışında Batı’ya öykünen insanların buhran ve saçmalıkları ustaca işlenmiş, yeri geldiğinde alaya alınmış. İronik bir üslup eserin tamamında hakim.

Hayri İrdal, kitabın hüzünlü ve mizahi kahramanı. Değişik meslek dallarında dikiş tutturmaya çalışan Hayri’nin, bir rastlantı sonucu Halit Ayarcı adında şöhretli, zeki ve yetenekli birini tanımasıyla hayatı değişir. Zamanında Nuri Efendi isimli saatçi ustasının yanında da çalışan Hayri, saat konusundaki bilgilerini paylaşmasıyla Halit Ayarcı’nın ilgisini çeker ve bu sohbetle şimdiye kadar görülmemiş, duyulmamış bir müessesenin temelleri atılır.

Ana merkezle beraber şehrin değişik yerlerinde hizmet veren birçok şube açılır. Ayar istasyonları, yelkovan şubelerine eş olarak zemberek, mil bürosu, saat memuru gibi yeni  kavram ve meslek dalları ile tanışır İstanbul halkı. Vakit ve saat ile ilgili söylenmiş sözler afiş afiş kenti aydınlatır.  Saatleri Ayarlama Enstitüsü kısa sürede büyüyen, yaklaşık üç yüz kişilik çalışanı ile iş hayatında çığır açan bir şirket haline gelir.

Şirketin şubelerine gelenlerin ufak ücretler karşılığı saatleri ayarlanır. İşi daha ileri götüren şirket, saatleri ileri veya geride veya durmuş olanlara cüzi miktarlarda ceza tahsil ederler. Halk ise ilk defa karşılaştığı böyle bir uygulama karşısında şaşkın ve mutludur. Sırf söylenenlerin doğruluğunu yerinde görmek için çevre şehirlerden trenlerle insanlar İstanbul’a akıp gönüllü olarak ceza sırasına girerler. On sene içerisinde şirket epey büyümüş, Hayri İrdal, makûs talihini yenerek şirketin genel müdür sıfatıyla haklı bir şöhrete kavuşmuştur.

Hatta şirketin popülerliğini arttırmak için 17. yy. yaşadığı söylenen Ahmet Zamani adında, saat alanında devrin en müthiş saat çalışmalarını yapan hayali bir isim türetilmiş hatta daha ileri gidilerek Hayri İrdal tarafından bu hikaye kitaplaştırılmış ve böylece halkın müesseseye olan ilgisi arttırılmıştır.

En son, yönetim ve çalışanlar arasındaki bazı anlaşmazlıklar neticesinde şirketin asıl sahibi Ayarcı, işten soğur. Ardından kurumda incelemelerde bulunan yetililer tarafından, Saatleri Ayarlama Enstitüsü lüzumsuz bir müessese olduğu gerekçesiyle kapatılmış ve bu tarihi meslek, doğduğu yere, tarihe gömülmüştür.

Kitapta bir zamanlar saatin, insanlar için ne anlama geldiğini öğreniyorsunuz. Hem günlük işler hem ibadet saatlerini takip etmede saatin toplumda inanılmaz bir işlevi vardır. Saatler çeşit çeşit; altın ve gümüş; saatçilik de kuyumculukla eş değer asil bir meslek kabul ediliyordur.

Eser en son tiyatroya uyarlanmıştır.2008-2009 sezonunda İstanbul devlet Tiyatro’sunda gösterime girmiş ve beğeniyle izlenmiştir.

Klasik tadında, hiçbir zaman eskimeyen bir roman…

 

Ahmet MERSAN

Bu Yazi Toplam da 1.118 defa okundu


Bu Yaziyi Paylaş :

SAATLERİ AYARLAMA ENSİTÜSÜ Konusuna Ait Etiketler

Benzer Yazilar

img_8285

AŞK-ELİF ŞAFAK

Mayıs 26, 2016
tumblr_n53sgdyu8v1sxommmo1_500

KİMYA HATUN

Mayıs 25, 2016
P1110961

YUSUF İLE ZÜLEYHA

Mayıs 25, 2016
1e9724d419c4c3a413c4aabda79b3f2b_1299233486

ŞAH SULTAN

Mayıs 25, 2016
3491924472_5095871ff4

KATRE-İ MATEM

Mayıs 25, 2016

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?


TemaHEX